علیرضا کلاهی، مدیرعامل شرکت سیم و کابل ابهر – 96

علیرضا کلاهی، مدیرعامل و رییس هیئت مدیره شرکت سیم و کابل ابهر، بزرگترین تولید کننده سیم و کابل در ایران، عضو فعلى هیئت مدیره هلدینگ صنعتى نورین، رئیس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانى، صنایع، معادن و کشاورزى ایران هست. با علیرضا در رابطه با زندگی در ایران و آمریکا، صنعت و بازارهای سنتی، استارتاپ و سرمایه گذاری و صحبت کردیم. علی کلایی از نوجوانی برای تحصیل به انگلستان رفت و در مدارس بسیار قدیمی و سطح بالا مانند وینچستر کالج آموزش دید. خودش تأکید می‌کند که بیشتر از دانشگاه، تأثیر آموزش و شکل‌گیری شخصیتش مربوط به همان دوران مدرسه بوده است. او ابتدا در رشته مهندسی شیمی در "امپریال کالج" تحصیل کرد، اما خیلی زود متوجه شد علاقه‌اش جای دیگری‌ست و مسیرش را به مهندسی صنایع تغییر داد.

با فوت پدرش، در سنین پایین مسئولیت مدیریت یک شرکت خانوادگی ورشکسته را به‌عهده گرفت و آن را احیا کرد. کلایی تجربه‌های مختلفی در حوزه‌هایی مانند تولید صنعتی، فاینانس، سرمایه‌گذاری، رستوران‌داری، فشن و تکنولوژی دارد. از راه‌اندازی فروشگاه زنجیره‌ای ماست یخ‌زده با ژوبین علاقبند تا همکاری با روزبه پیروز، تلاش‌های متعددی را شروع کرده، برخی شکست خوردند ولی همه برای او منبع یادگیری بودند. می‌گوید اگر در آمریکا یا اروپا چنین زمانی صرف می‌کرد، شاید یک یونیکورن ساخته بود، اما انگیزه‌اش فراتر از سود مالی بوده: "برای کشورم کاری کنم."

وی به‌شدت از فضای رانتی و غیربهره‌ور اقتصاد ایران انتقاد می‌کند. تأکید دارد که صنعت ایران گرفتار "آربیتراژ" و گرفتن امتیاز از دولت است، نه بهره‌وری و نوآوری. مثال‌هایی از خام‌فروشی منابع و عدم ارزش افزوده مطرح می‌کند و می‌گوید ترکیه از منابع ما محصول می‌سازد و ما خودمان نمی‌توانیم رقابت کنیم. در تلاش برای اصلاح، او پروژه‌هایی مانند لغو معافیت مالیاتی صادرات مواد خام را به نتیجه رسانده است (پس از ۸ سال پیگیری مداوم).
با اینکه موقعیت مناسبی برای زندگی در خارج داشت، اما بازگشت به ایران را یک تصمیم ایدئولوژیک و عاشقانه می‌داند. اشاره می‌کند که شرایط ایران به‌گونه‌ای شده که حتی نمی‌توان با آرامش از پول و رفاه لذت برد، چون فاصله طبقاتی و فقر شدید، آرامش روانی را می‌گیرد. با اینکه خودش همچنان درگیر اصلاح ساختارهاست، اما اذعان دارد امیدش کم شده: "اگر امید نداشتم، نمی‌ماندم."

بخش مهمی از گفتگو به نگرانی شدید کلایی از عقب‌ماندگی ایران در حوزه AI اختصاص دارد. انقلاب صنعتی قبلی عضلات انسان را آزاد کرد، اما انقلاب هوش مصنوعی ذهن انسان را هدف گرفته؛ کشورهایی که سوار این موج نباشند، "irrelevant" خواهند شد. او مدل‌های جدیدی مانند Universal Basic Income را بررسی می‌کند و از نیاز به بازتعریف نقش انسان در دنیای آینده می‌گوید. کلایی رئیس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی است اما تأکید دارد دنبال موقعیت نیست، بلکه در پی اثرگذاری و رفع موانع تولید است. تلاش‌هایی برای افزایش بهره‌وری، حذف مشوق‌های غلط صادراتی و ایجاد تعادل در بازار مواد اولیه داشته است.

علی کلایی تصویر یک کارآفرین دوفرهنگی را به‌نمایش می‌گذارد که بین منطق بازار آزاد، دغدغه‌های اجتماعی، عشق به کشور، و یأس از ساختارها در نوسان است. او الگوی نادری‌ست از کسی که در عین شناخت عمیق از غرب، ایران را انتخاب کرده، اما با چشمی باز و ذهنی منتقد.