حسام آرمندهی، دیوار و کافه بازار - 147
مصاحبه با حسام آرماندهی، بنیانگذار مجموعههایی مانند کافهبازار و دیوار، در پادکست «طبقه ۱۶» انجام شده است. این گفتگو ادامهای از اپیزود قبلی است که بازخوردهای بسیار مثبتی دریافت کرده و بیش از ۴۰۰ هزار بار پخش شده است. حسام در این جلسه به سؤالات مخاطبان، چالشهای فعلی کسبوکارهایش، نگاهش به آینده استارتاپها در ایران و نقش شانس و کارآفرینی میپردازد.
- ویپاسانا و تأمل: حسام و مجری درباره تجربه رفتن به مرکز ویپاسانا (۱۰ روز سکوت و تأمل) صحبت میکنند. حسام علاقهمند به تجربه این دوره است، چون معتقد است در شرایط سخت، انسان با افکار خود تنها میماند و این میتواند چالشبرانگیز اما آموزنده باشد.
- تغییرات در زندگی کاری: حسام اخیراً مشغول طراحی و بازسازی فضای جدید دفتر آینده شرکتش است. او از این فرآیند لذت میبرد، چرا که از طرف مادری ریشه در معماری دارد. هدف این است که فضایی طراحی شود که حداقل ۱۰ سال پاسخگوی نیازها باشد، اگرچه معتقد است فضای کار باید یک موجود "زنده" و قابل تغییر باشد.
- چالشهای حقوقی و سهامداری: بخش عمدهای از وقت حسام اخیراً صرف بررسی و بازسازی ساختار سهامداری مجموعههایش شده است. او این کار را از جذابترین بخشهای کارآفرینی نمیداند و آن را "بدترین بخش کار" توصیف میکند، اما ضروری میداند. دلیل این تمرکز، تغییرات اخیر در ساختار سهامداری «سرآوا» (سهامدار اصلی مجموعه) و نیاز به ایجاد استقلال بیشتر برای شرکتهای زیرمجموعه مانند دیوار و کافهبازار است.
- تحول نقش کارآفرین: حسام بازتاب میدهد که در ایران، بخش زیادی از وقت کارآفرینان صرف مسائل حاشیهای، حقوقی و کاغذبازی میشود، در حالی که علاقه و ارزشآفرینی آنها در حوزه محصول و پروداکت است. این تغییر نقش، لذت کار را برایش کاهش داده است.
بخش دوم: تحلیل شرایط اقتصادی و کسبوکار در ایران
- وضعیت سرآوا و تأثیر آن: حسام به تدریج خروج سرآوا از سهامداری شرکتهایی مانند علیبابا و الوپیک اشاره میکند. او این موضوع را نگرانکننده میداند، چرا که ممکن است تعادل فعلی و همسویی هیئت مدیره را برهم بزند. هدف او این است که با مدیریت این تغییرات، از آسیب دیدن مجموعه جلوگیری شود.
- فرصت در بحران: با وجود شرایط سخت اقتصادی (قطع برق، تورم، ورشکستگی)، حسام معتقد است که بحرانها فرصتهای بزرگی برای کارآفرینان ایجاد میکنند. او با استناد به تاریخچه، تأکید میکند که بزرگترین استارتاپهای ایران (از جمله مجموعه خودش) در دورانهای بحرانی (پس از انتخابات ۸۸ و دوران احمدینژاد) شکل گرفتهاند. در این شرایط، افراد واقعاً بااستعداد باقی میمانند و فرصتهای منحصربهفرد را شکار میکنند.
- نقش کارآفرینان در آینده: حسام معتقد است نقش کارآفرینان در آینده جهان (و بهطور خاص ایران) پررنگتر خواهد شد. او با اشاره به افرادی مانند ایلان ماسک، میگوید کسانی که تجربه مدیریت کسبوکار، استخدام نیرو و حل مسئله دارند، شایستگی بیشتری برای رهبری کشورها نسبت به سیاستمداران سنتی دارند. او از وضعیت پایین انتظارات از مقامات اجرایی در ایران انتقاد میکند.
بخش سوم: شانس، خانواده و ریشههای کارآفرینی
- قدرت شانس: یکی از محورهای اصلی مصاحبه، نقش شانس در موفقیت است. حسام با صراحت میگوید که بخش عمده موفقیتش را مدیون شانس است: از سلامتی و خانواده گرفته تا فرصتهای شغلی و آموزشی. او مثال میزند که ورودش به رشته علوم کامپیوتر در دانشگاه شریف، که در آن زمان جدید و ناشناخته بود، یک شانس بزرگ بود که او را در مسیر درست قرار داد.
- تأثیر خانواده: حسام تأکید میکند که محیط خانوادگی نقش کلیدی داشته است. از طرف پدری، شاهد موفقیت عموهایش در کسبوکارهای خدماتی و پیمانکاری بود و از طرف مادری، با خانوادهای کارآفرین (خانواده خسروشاهی) مواجه شد که در حوزههایی مانند داروسازی و نساجی فعالیت میکردند. این محیط، باور به امکانپذیر بودن موفقیت را در او تقویت کرد.
- شانس در کارآفرینی: او معتقد است که شانس در کارآفرینی ترکیبی از عوامل مختلف است: تایمینگ مناسب، تیم درست، بازار مناسب و حتی نکردن برخی کارها (مثل رد شدن از یک شغل در دوران دانشجویی که او را به سمت راهاندازی کسبوکار سوق داد).
بخش چهارم: انقلاب هوش مصنوعی و آینده فناوری
- تغییرات اساسی: حسام با اشتیاق درباره تأثیر انقلاب هوش مصنوعی (بهویژه مدلهای زبانی بزرگ مانند ChatGPT) صحبت میکند. او معتقد است این فناوری تمام مشاغل را دگرگون خواهد کرد: از برنامهنویسی و مارکتینگ گرفته تا مدیریت و حتی تولید محتوا.
- فرصت برای ایران: با وجود چالشهای دسترسی به سختافزارهای پیشرفته، حسام معتقد است ایرانیان میتوانند بهعنوان "کاربران هوشمند" از این فناوری بهره ببرند. مثال او از ابزاری است که توسط یک تیم خارجی برای دیوار ساخته شده و قادر است اشیاء ناخواسته (مثل پریز برق) را از عکسهای آگهیها حذف کند.
- تمرکز دیوار بر هوش مصنوعی: دیوار بهطور جدی روی هوش مصنوعی سرمایهگذاری میکند. آنها پلتفرمی به نام «کنار دیوار» ایجاد کردهاند تا به توسعهدهندگان خارجی اجازه دهد ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی را برای کاربران دیوار بسازند. حسام معتقد است دیوار هم فرصتهای بزرگ و هم خطرات جدی را در این حوزه پیش رو دارد.
- کاربردهای خلاقانه: او ایدههایی مانند استفاده از هوش مصنوعی برای بهبود سیستمهای مسیریابی (با ترکیب دادههای آبوهوا، ترافیک و رویدادهای اجتماعی) یا کمک به افراد دارای معلولیت را مطرح میکند. مثال جالب دیگر، استفاده از هوش مصنوعی بهعنوان یک "همسفر" در ماشین یا مهمانی برای کمک به تفکر و ایدهپردازی است.
بخش پنجم: فرهنگ سازمانی و ارزشهای شرکت
- فرهنگ کافهبازار و دیوار: حسام تأکید میکند که فرهنگ سازمانی نتیجه افراد آن است و ثابت نیست. فرهنگ اولیه توسط بنیانگذاران شکل میگیرد، اما با تغییر افراد، تغییر میکند. او ارزشهای کلیدی مجموعه خود را «اعتماد»، «احترام» و «صداقت» میداند.
- تصمیمگیریهای سخت: برای حفظ این ارزشها، گاهی تصمیمات سختی مانند اخراج افراد ناسازگار (حتی اگر تأثیرگذار باشند) گرفته میشود. مثال دیگر، تمرکز شدید بر حفظ حریم خصوصی کاربران و حذف دادههای غیرضروری است، برخلاف ترندهای جهانی که بر جمعآوری حداکثری داده تأکید دارند.
- آزمایش و نوآوری: فرهنگ دیگر، تمایل به آزمایش و نوآوری است. مثال آن، تست سیستم کاری چهار روزه در مرداد ماه است. حتی اگر این آزمایش به نتیجه نهایی نرسد، خود فرآیند آزمایش ارزشمند است.
بخش ششم: آینده و سرمایهگذاری
- تشکیل «فاند واندرز»: یکی از ایدههای مطرح شده، تشکیل یک صندوق سرمایهگذاری توسط کارآفرینان موفق فعلی (مانند خود حسام، حمید سعید، مجید حسیننژاد و ...) برای حمایت از نسل بعدی استارتاپهاست. اما چالش اصلی، عدم وجود مسیرهای شفاف «خروج» (Exit) در ایران است. بسیاری از کارآفرینان موفق، پس از سالها تلاش، هنوز نتوانستهاند از سرمایه خود خروج کنند و این باعث کاهش تمایل آنها به سرمایهگذاری مجدد میشود.
- فرصتهای حل مسئله در ایران: حسام معتقد است مشکلات ایران (از بحران برق گرفته تا نبود امکانات برای افراد دارای معلولیت) فرصتهای عظیمی برای کارآفرینی ایجاد میکند. او از افرادی که میتوانند این مشکلات را با فناوری حل کنند، دعوت میکند.
- ارزشگذاری و واقعیت: او به شکاف بین ارزشگذاریهای کاغذی شرکتها و واقعیت زندگی کارآفرینان اشاره میکند. بسیاری از کارآفرینان "میلیونر کاغذی" هستند و نمیتوانند حتی خانه خود را به راحتی عوض کنند، چرا که دسترسی به نقدینگی واقعی برایشان محدود است.
حسام آرماندهی در این مصاحبه عمیق، تصویری صادقانه و امیدوارکننده از کارآفرینی در ایران ارائه میدهد. او با وجود تمام چالشهای حقوقی، اقتصادی و سیاسی، بر فرصتهای موجود تأکید دارد. پیام اصلی او این است:
- شانس مهم است، اما کافی نیست: باید آماده باشید تا از شانس استفاده کنید و برای ایجاد شانس خودتان تلاش کنید.
- بحران، بهترین زمان برای شروع است: شرایط سخت، تصفیه طبیعی ایجاد میکند و به افراد واقعاً بااستعداد فرصت میدهد.
- هوش مصنوعی یک فرصت تاریخی است: ایرانیان میتوانند با خلاقیت، از این فناوری برای حل مشکلات داخلی و حتی ایجاد محصولات جهانی استفاده کنند.
- ارزشها پایهایتر از سود هستند: حفظ ارزشهای انسانی و اخلاقی در بلندمدت از سود مالی مهمتر است.
- آینده در دستان کارآفرینان است: کارآفرینان، با تجربه عملی خود، میتوانند نقش بسیار بزرگتری در شکلدهی به آینده جامعه ایفا کنند.
https://www.youtube.com/watch?v=XVmBMh0N8qI
